Çölyak Hastalığı Nedir ve Nedenleri Nelerdir ?

Çölyak Hastalığı Nedir ve Nedenleri Nelerdir ?
7 Şubat 2018 tarihinde eklendi, 85 kez okundu.

Günümüzde dünya nüfusunun yaklaşık %2’sinde görülen çölyak, gluten adı verilen bitkisel proteini tölere edememe hastalığıdır. Çölyak hastalığı olan kişilerde glutene bağlı olarak ince bağırsakların doğal yapısı bozulmaktadır.

İnce bağırsakların doğal yapısı villüslerden oluşur, villüsler besinler sindirildikten sonra besinlerin emilimini sağlayan ince bağırsakların üzerindeki tüy şeklindeki yapılardır.

Besinlerden vücudumuzun karbonhidrat, yağ, protein, vitamin gibi ihtiyaçlarının karşılanması besinlerin villüslerden emilimleri ile mümkün olmaktadır. Ancak çölyak hastalarında, villüsler glutenin varlığında parçalanmaktadır. Dolayısıyla vücudun ihtiyacı olan hem enerji için kullanılan hem de hücrelerin yenilenmesinde ve onarılmasında kullanılan yapı taşları sağlanamamaktadır.

Çölyak hastalığının teşhisinin konulmasında çeşitli kan testleri yapılmaktadır ancak en kesin teşhis ince bağırsak biyopsisi ile konulmaktadır. Doğal yapısında olmayan; villüslü yapı göstermeyip dümdüz bir şekilde olan bağırsaklar, sadece çölyaklı kişilerde görülen bağırsak şeklidir.

En bilindik belirtileri bebeklerde ve çocuklarda gelişim, büyüme bozukluğu ile dışkıda uzun süreli anormalliklerdir. Bu hastalığın oluşmasında ise genellikle genetik faktörler etkili olsa da çevresel faktörler de etkili olmaktadır.

Çölyak hastalığının oluşmasında etken madde olan gluten; buğdayda, arpada, çavdarda ve yulafta bulunur. Bu besinlerin ve bu besinlerin unlarından yapılan her türlü gıdanın aşırı miktarlarda tüketilmesi çölyak hastalığının oluşmasındaki çevresel faktörlerdir.

Çölyak hastalığının ilaçlı tedavisi yoktur, bu hastalığın tek tedavisi glutensiz beslenme şeklidir. Çölyak hastalarının ve hasta yakınlarının gluten içeren ve içermeyen tüm gıdaları çok iyi tanımaları gerekir.

Gluten en çok fabrikasyon ürünlerinde bulunur. Çünkü gluten kimyasal yapısı gereği yapıştırıcı ve kabartıcı etkiye sahiptir. Bu da fabrika çıkışlı birçok ürün için vazgeçilmez hale gelmektedir.

Gluten en fazla ekmek üretiminde kullanılır ve ülkemizde yıllar geçtikçe daha çok ekmek tüketimi sonucunda çölyak hastalığının arttığı yapılan çalışmalar ile gösterilmiştir.

Tahıllar dışında glutenin bulunduğu bazı gıdalar şunlardır: Soslanmış veya dondurulmuş meyve ve sebzeler, hazır reçeller, tahıllı yoğurtlar, zenginleştirilmiş çocuk yoğurtları, pizza peynirleri, hazır çorbalar ve soslar, modifiye nişasta, makine kahveleri.. Çölyak hastaları için glutenli ve glutensiz gıdalar kadar önem teşkil eden diğer noktalar da vardır. Çölyak hastalarının özen göstermesi gereken diğer bazı noktalar şunlardır:

  • Gluten, yapışkan yapısından dolayı çok kolay bulaşan bir maddedir. Gluten içeren bir ekmeğin kesildiği bıçakta bile gluten kalıntısı bulunabilir. Kesme tahtaları, saklama kapları, pişirme araçları dahil olmak üzere çölyak hastalarının yiyeceği gıdalar, diğer gıdalardan ayrı hazırlanmalıdır.
  • Gluten sadece gıdalarda değil ilaçlarda ve kozmetik ürünlerinde de kullanılmaktadır. Bu nedenle çölyak hastalarının herhangi bir ilaç kullanmadan önce bu hassasiyetlerini doktorlarına mutlaka bildirmeleri gerekir.
    Kozmetik ürünleri ise içeriğini öğrendikten sonra kullanmalıdırlar.
  • “Gluten içermez” şeklinde satılan fabrikasyon ürünlerinin yapıldığı hatlarda, önceden glutenli ürünler yapıldıysa ürünlere gluten bulaşma riski vardır. Bu nedenle kapalı paketlerde satılan ürünlere her zaman güvenilmemelidir, bilindik markalardan ürün alınmalıdır.

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış.

Sayfa başına git